Zeggenschap en sociale cohesie

Tegenwoordig heeft iedereen bijna alle mogelijke voorzieningen zelf in huis, of met de auto of internet binnen handbereik. De gemeenschapszin is daardoor veranderd en dat is zowel in stadswijken als in dorpen voelbaar.

Mensen zijn individualistischer geworden. Maar dat wil niet zeggen dat ze zich niet meer voor het lot en het leed van anderen interesseren. Onderlinge solidariteit en zorgzaamheid blijven voor mensen noodzakelijk om het gevoel te behouden bij een gemeenschap te horen.

Voor gemeenten en beleidsmakers is het belang de mensen enthousiast te houden voor hun wijk of dorp. Dit kan door de problemen, ideeën en behoeften van bewoners serieus te nemen en deze in een buurt of wijk aan te pakken of te faciliteren.

Door sociologisch onderzoek, belevingsonderzoek, buurtgesprekken of door enkele maanden kantoor te houden in een wijk of plek, achterhaalt Territoria wat er op een plek speelt. Door deze interactie en co-creatie wordt een plek gecreëerd waar in gezamenlijkheid naar oplossingen wordt gekeken. Omwonenden en geïnteresseerden krijgen op deze manier op een laagdrempelige manier een stem in de ruimtelijke invulling. Dit komt de trots en waardering voor hun omgeving ten goede.

Klimaat, bodem en landschap

Onze zintuigen en wetenschappelijke kennis over de natuurlijke en klimatologische verschijnselen liegen niet. Toch ervaren mensen het landschap telkens anders. Waar de een het landschap ziet als natuur, ziet de ander juist de cultuurrijkheid ervan; Waar de een de natuur vooral als uitzicht vanuit de auto beoordeeld, ervaart de ander het als een plek voor mythische natuurbezieling en benut een boer het als eigendom waarop hij zijn geld verdient.

Territoria is mateloos geïnteresseerd in de ontwikkelingen van het landschap en hoe deze ons beeld en waardering van het landschap beïnvloed. Want het landschap bepaalt mede onze identiteit. Waar we ons als mens thuisvoelen. En omdat het landschap continue veranderd  draagt Territoria graag bij in de ruimtelijke opgaven in dorps- en stadsranden. Hier is de wisselwerking tussen landschap en mens het meest zichtbaar en kan het landschap niet alleen ruimtelijk, maar ook sociaal en ecologisch een meerwaarde hebben. Zo heeft Territoria verschillende transformaties van voormalige boerderijen vorm gegeven (zogenaamde rood-voor-rood regelingen), waarbij woningbouw met landschappelijke ingrepen en de passende beeldkwaliteit van bebouwing een extra waarde aan het landschap toevoegen.

Ook op grotere schaal heeft Territoria middels ontwerpend onderzoek de kansen van nieuw soort ruilverkavelingen en andere benaderingen van grondgebruik onderzocht. Bijvoorbeeld in Heerenveen, waar gekeken is hoe gronden langs de snelweg gebruikt kunnen worden voor energieopwekking en CO2 reductie, op zo’n wijze dat de invulling aansluit op de ruimtelijke karakteristieken van de omgeving, de mogelijkheden van de bodem en het water, plus het energie- en grondstoffengebruik van de lokale bedrijvigheid.

Openbare ruimte als ontmoetingsplek

De tijd is voorbij dat alle bewoners hun huis uitliepen als de orgelman in de buurt was. Vermaak, informatie of ontmoetingen vinden steeds minder op straat plaats. Thuiswerken, vergaderen via Skype en de boodschappen online bestellen gebeurt meer en meer. Dus waarom het huis nog uit?

Toch blijken spontane ontmoetingen een essentieel onderdeel in het welbevinden in een omgeving. Ontmoetingen waarbij we de ander niet spreken, maar waarvan hun aanwezigheid een vertrouwd gevoel oproept, helpt om de buurtbewoners in te schatten. Dergelijke ontmoetingen dragen bij aan het krijgen van een thuisgevoel en veiligheidsgevoel. Niet alleen de ontmoetingen, ook de aantrekkelijke openbare ruimte zelf, waar mensen zich in herkennen, draagt bij aan het thuisgevoel en veiligheidsgevoel. Dit heeft een versterkend effect: mensen die zich veilig voelen, zijn eerder geneigd contact te maken met anderen. Dit bevordert de ontmoeting en veiligheidsgevoelens, waardoor mensen hun woning en woonomgeving, positiever waarderen.

Territoria heeft veel ervaring met het ontwerpen van herkenbare en passende openbare ruimten. Waar mogelijk zoekt Territoria daarbij naar dubbelgebruik van de ruimte. Dit om ontmoetingen tussen verschillende soorten gebruikers te stimuleren. Want hoe druk een stadscentrum ook is, of hoe rustig een dorp, van een spontane ontmoeting wordt ieder mens blij!

Doelgroepen en leefstijlen

De overwegingen van mensen om ergens te wonen, te sporten of ergens te verblijven, moet niet door een theoretische bril alleen bekeken worden. Ieder zijn of haar leefstijl is anders en de keuze om ergens naar toe te gaan, wordt veel vaker dan menig beleidsmaker denkt, uit gevoel en sociale overwegingen genomen. Niet alleen ruimtelijke. 

Het is dan ook belangrijk om een goed beeld te hebben van de bestaande gebruikers en te anticiperen op hun behoeften. Dit komt de het gebruik en de waardering voor de omgeving ten goede.

Door doelgroepen in een gebied te observeren, te interviewen en met hen in gesprek te gaan inventariseert Territoria de bandbreedte van belevingen en gebruiken. Deze worden middels een sociologische analyse vertaald naar aanbevelingen voor beleid, bijvoorbeeld in adviezen hoe een verdichtende stad aantrekkelijke speelplekken kan creëren. En omdat Territoria ook het ambacht van ontwerp beheerst, kan Territoria deze aanbevelingen ook in ontwerpen vertalen! Bijvoorbeeld in een woonwijk gericht op senioren met een zorgbehoefte, waarmee het verblijf van deze specifieke doelgroep(en) veraangenaamd en beter gefaciliteerd kan worden.

Recreatieve waarde van een plek

Hoe iemand zijn vrije tijd besteed, verschilt per levensfase sterk en ook qua vorm en heeft vrijetijdsbesteding telkens andere ruimtelijke implicaties. De een zoekt in zijn vrije momenten amusement en vermaak, de ander ontspanning. Ook zijn er mensen die een plek opzoeken om wat te ontdekken of hun kennis (of die van hun kinderen) te verrijken. 

Gemeenten en bedrijven kunnen in programmatische zin op deze verschillende behoeften in vrijetijdsbesteding inspelen, waardoor gebieden en routes aantrekkelijker worden. Maar ook door  door ruimtelijke aanpassingen kan het vrijetijdsverblijf van doelgroepen beter gefaciliteerd worden als men beeld heeft van hun gebruiken, wensen en noden. 

Territoria heeft vanuit deze invalshoek bijvoorbeeld onderzoek gedaan voor de Nationale Spoorwegen en bij het Dolfinarium in Harderwijk. Hier zijn de analyses uit vele interviews en co-creatieve sessies met de doelgroepen, vertaald zijn naar adviezen om hun ‘product’ per doelgroep te verbeteren en aantrekkelijker te maken.